Thúc đẩy liên kết nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ với doanh nghiệp

Dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Hưng Yên có đồng chí Phạm Bảo Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo một số sở, ngành và doanh nghiệp liên quan.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Bảo Sơn cùng các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Hưng Yên.

Tại hội nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo thực trạng, những điểm nghẽn và giải pháp thúc đẩy liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ. Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất các giải pháp phát triển hệ sinh thái hợp tác trong đào tạo nhân lực trình độ cao, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, giai đoạn 2021 - 2025, trong tổng số hơn 1.400 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia, chỉ có 181 nhiệm vụ do doanh nghiệp chủ trì, chiếm 12,5%. Trong số 991 doanh nghiệp khoa học và công nghệ được cấp giấy chứng nhận, chỉ có 27 doanh nghiệp hình thành từ kết quả nghiên cứu của viện, trường. Năm 2025, các cơ sở giáo dục đại học có hơn 21 nghìn công bố quốc tế, chiếm 83,61% tổng số công bố quốc tế của cả nước; tuy nhiên, nguồn thu từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn chiếm chưa đến 5% tổng thu của các cơ sở giáo dục đại học.

Các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Hưng Yên.

Hội nghị tập trung đánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy mô hình liên kết “3 nhà”, gồm Nhà nước - Nhà trường/Viện nghiên cứu - Nhà doanh nghiệp. Các tham luận của địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy công nghệ chiến lược, làm chủ công nghệ trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng; phát triển, thương mại hóa sản phẩm khoa học và công nghệ; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu, đào tạo với doanh nghiệp. Qua đó, gắn hoạt động nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu sản xuất, kinh doanh, nâng cao hiệu quả ứng dụng các kết quả khoa học và công nghệ vào thực tiễn.
Tại tỉnh Hưng Yên, địa phương xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; viện nghiên cứu, trường đại học là nơi tạo lập tri thức, phát triển công nghệ; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, kết nối và hoàn thiện cơ chế, chính sách. Tỉnh từng bước chuyển từ tư duy nghiên cứu để có kết quả sang nghiên cứu nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn, tạo ra giá trị, trong đó chú trọng xác định nhiệm vụ khoa học và công nghệ xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã phối hợp quản lý, triển khai 16 dự án cấp nhà nước thuộc chương trình nông thôn miền núi; thực hiện 312 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh; hỗ trợ xây dựng 54 mô hình ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ với tổng kinh phí khoảng 228 tỷ đồng. Riêng năm 2026, tỉnh đã hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao thành tựu khoa học và công nghệ cho 32 mô hình tại 25 xã, phường.
Hiện nay, tỉnh có 23 tổ chức khoa học và công nghệ với 1.338 nhân lực và 15 doanh nghiệp khoa học và công nghệ hoạt động trong các lĩnh vực y dược, chế tạo máy, môi trường, nông nghiệp. Các doanh nghiệp từng bước chủ động nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm. Doanh thu của nhóm doanh nghiệp này ước đạt 1.250 tỷ đồng; sản phẩm khoa học và công nghệ chiếm khoảng 36%; hơn 25 sản phẩm mới đã được thương mại hóa. Công ty cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed là một trong những đơn vị tiêu biểu với các giống cây trồng mới góp phần đổi mới cơ cấu sản xuất, đáp ứng khoảng 20% thị phần giống lúa cả nước.
Cùng với đó, tỉnh Hưng Yên cũng chủ động mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo. Tỉnh cũng định hướng phát triển Trung tâm Nghiên cứu, Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo, các phòng thí nghiệm dùng chung và hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Tuy nhiên, liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp vẫn chưa thực sự chặt chẽ; nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp chưa được kết nối đầy đủ với năng lực nghiên cứu. Nguồn lực dành cho thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm còn hạn chế; cơ chế chia sẻ lợi ích, khai thác tài sản trí tuệ và chuyển giao công nghệ còn vướng mắc. Hạ tầng nghiên cứu dùng chung, dữ liệu về chuyên gia, công nghệ và nhu cầu đổi mới chưa đồng bộ; việc định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước để chuyển giao hoặc góp vốn cũng cần tiếp tục được tháo gỡ.
Kết luận hội nghị, đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, mối liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hiện vẫn còn lỏng lẻo, chưa thực chất, dẫn đến số lượng đề tài nghiên cứu lớn nhưng hiệu quả ứng dụng, thương mại hóa còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là cơ chế, chính sách chưa đồng bộ; sự gắn kết từ khâu đặt hàng nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn chưa chặt chẽ; một số đơn vị còn tâm lý e ngại rủi ro.
Đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ đề nghị các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đổi mới tư duy, phương thức triển khai theo hướng lấy nhu cầu thực tiễn của thị trường làm cơ sở, chuyển mạnh sang cơ chế đặt hàng gắn với trách nhiệm và sản phẩm đầu ra. Các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, phối hợp chặt chẽ ngay từ khâu xác định nhiệm vụ, tổ chức nghiên cứu đến ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả. 
Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ các điểm nghẽn về tài chính, tài sản trí tuệ và chuyển giao công nghệ; xây dựng, áp dụng các bộ chỉ số đo lường hiệu quả cụ thể để đánh giá thực chất mức độ hợp tác. Qua đó, phát huy nguồn lực nghiên cứu, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.