Thông tư về Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao lĩnh vực giao thông vận tải

Ngày 30/6/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BXD ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao lĩnh vực giao thông vận tải thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng. Thông tư được ban hành nhằm triển khai thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Luật Đường sắt và các nghị định hướng dẫn thi hành; đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo phương thức quản lý rủi ro, phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Theo quy định, Thông tư ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao thuộc lĩnh vực giao thông vận tải do Bộ Xây dựng quản lý, kèm theo mã số HS phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam và quy định yêu cầu quản lý chất lượng đối với từng nhóm sản phẩm, hàng hóa. Đây là căn cứ để các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, kinh doanh và các tổ chức đánh giá sự phù hợp thực hiện việc kiểm tra, chứng nhận, công bố hợp quy theo đúng quy định của pháp luật.

Đối tượng áp dụng của Thông tư gồm các tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa thuộc danh mục ban hành kèm theo Thông tư; các tổ chức đánh giá sự phù hợp, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đối với sản phẩm, hàng hóa; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư.

Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư là phân loại sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro, làm cơ sở áp dụng các biện pháp quản lý chất lượng phù hợp. Theo đó, Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư. Đây là nhóm sản phẩm có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn giao thông, tính mạng con người và môi trường nếu không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Vì vậy, các sản phẩm thuộc nhóm này phải thực hiện các thủ tục chứng nhận chất lượng trước khi đưa vào lưu thông hoặc sử dụng.

Cụ thể, đối với các sản phẩm, hàng hóa thuộc mục I, II, III và IV của Phụ lục I, tổ chức, cá nhân phải thực hiện chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Đối với các sản phẩm thuộc mục V Phụ lục I, việc quản lý được thực hiện thông qua chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Quy định này nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng ngay từ khâu sản xuất, nhập khẩu và trước khi sản phẩm được đưa vào sử dụng.

Đối với Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình quy định tại Phụ lục II, Thông tư quy định yêu cầu quản lý theo từng nhóm sản phẩm. Theo đó, một số nhóm sản phẩm phải thực hiện công bố hợp quy theo quy định của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; một số nhóm phải thực hiện chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; đối với các sản phẩm thuộc lĩnh vực đường sắt phải thực hiện chứng nhận theo quy định của pháp luật về đường sắt. Việc phân loại này góp phần giảm bớt thủ tục đối với các sản phẩm có mức độ rủi ro thấp hơn, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý đối với các sản phẩm có nguy cơ cao.

Thông tư cũng dành một điều quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, đây là một trong những điểm mới nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại và nâng cao tính minh bạch của sản phẩm trên thị trường. Theo đó, việc truy xuất nguồn gốc được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đối với các sản phẩm, hàng hóa thuộc danh mục có mức độ rủi ro cao, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khai báo đầy đủ các thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc như: tên sản phẩm, hình ảnh, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, địa chỉ, nước sản xuất, năm sản xuất, ngày nhập khẩu hoặc ngày xuất xưởng, thông tin về giấy chứng nhận chất lượng, nhãn hiệu, mã kiểu loại, số khung, số động cơ (đối với phương tiện), các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc tiêu chuẩn quốc tế áp dụng. Trường hợp hàng hóa nhập khẩu phải bổ sung thông tin về đơn vị nhập khẩu, địa chỉ và mã số thuế. Đối với nhóm sản phẩm có mức độ rủi ro trung bình, Thông tư khuyến khích thực hiện truy xuất nguồn gốc trên cơ sở tự nguyện.

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và hệ thống dữ liệu, Thông tư quy định các quy định về truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2029, trong khi toàn bộ các quy định còn lại của Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Bên cạnh đó, Thông tư quy định bãi bỏ Thông tư số 12/2022/TT-BGTVT, Thông tư số 62/2024/TT-BGTVT và một số nội dung tại Thông tư số 71/2025/TT-BXD về danh mục sản phẩm, hàng hóa có khả năng gây mất an toàn thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng). Đồng thời, quy định rõ các nội dung chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp đối với các hồ sơ kiểm tra chất lượng, chứng nhận chất lượng và tờ khai hải quan đã được thực hiện trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình chuyển đổi áp dụng quy định mới.

Việc ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BXD có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương thức quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa lĩnh vực giao thông vận tải theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Thông tư góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.