Thông tư quy định về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia

Ngày 18/6/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 68/2026/TT-BTC quy định về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia. Thông tư được ban hành nhằm cụ thể hóa quy định tại Luật Dự trữ quốc gia năm 2025, đồng thời tạo hành lang pháp lý để đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực dự trữ quốc gia, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành, bảo đảm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Theo Thông tư, đối tượng áp dụng gồm các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan đến hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; việc xây dựng, quản lý, khai thác Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia. Thông tư cũng quy định rõ các nguyên tắc thực hiện, bảo đảm tuân thủ pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu, an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo vệ bí mật nhà nước và các quy định pháp luật có liên quan.

Thông tư nhấn mạnh việc ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành hoạt động dự trữ quốc gia; khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng các công nghệ mới phù hợp với đặc thù của ngành. Quá trình triển khai phải bảo đảm tính linh hoạt, an toàn, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ quan, đơn vị, không làm gián đoạn hoạt động quản lý và được thực hiện theo lộ trình phù hợp.

Đối với hoạt động nhập, xuất hàng dự trữ quốc gia và hàng dự trữ chiến lược, Thông tư quy định việc đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa và số hóa các quy trình nghiệp vụ từ tiếp nhận, kiểm đếm, cân đo, lập hồ sơ, chứng từ đến bàn giao hàng hóa. Đồng thời, tăng cường quản lý, giám sát, theo dõi chất lượng hàng hóa trong toàn bộ quá trình nhập, xuất; ứng dụng các công nghệ nhận diện, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, gắn chip hoặc các giải pháp công nghệ phù hợp nhằm bảo đảm quản lý thống nhất, minh bạch, chính xác và phục vụ hiệu quả công tác điều hành.

Đối với công tác bảo quản hàng dự trữ quốc gia, Thông tư khuyến khích tiếp thu, chuyển giao và ứng dụng các công nghệ bảo quản tiên tiến, xây dựng kho thông minh, hiện đại hóa trang thiết bị, tăng cường sử dụng các thiết bị giám sát và thu thập dữ liệu (IoT), góp phần nâng cao chất lượng bảo quản, giảm hao hụt, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Cùng với đó, các đơn vị quản lý dự trữ quốc gia có trách nhiệm số hóa hồ sơ bảo quản, hồ sơ kỹ thuật, kết quả kiểm tra, kiểm nghiệm và các tài liệu liên quan, bảo đảm dữ liệu được lưu trữ đầy đủ, chính xác, phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và đánh giá chất lượng hàng dự trữ.

Thông tư cũng quy định chính sách của Nhà nước đối với hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực dự trữ quốc gia. Theo đó, Nhà nước ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư, khuyến khích mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kỹ thuật, sáng kiến, sáng chế, ứng dụng công nghệ phục vụ hiệu quả công tác quản lý, bảo quản, nhập, xuất hàng dự trữ quốc gia.

Một trong những nội dung quan trọng của Thông tư là quy định về xây dựng, quản lý và vận hành Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia. Hệ thống được xây dựng tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc, có chức năng thu thập, chuẩn hóa, cập nhật, lưu trữ, kết nối, chia sẻ, khai thác và phân tích dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước, điều hành hoạt động dự trữ quốc gia trên môi trường số. Bộ Tài chính là cơ quan tổ chức xây dựng, quản lý, vận hành Hệ thống và ban hành Quy chế quản lý, khai thác, vận hành theo quy định.

Thông tư quy định việc thu thập, cập nhật và chia sẻ dữ liệu được ưu tiên thực hiện theo phương thức kết nối tự động thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API); trường hợp chưa đủ điều kiện kết nối thì thực hiện cập nhật trực tiếp trên Hệ thống. Dữ liệu phải được cập nhật thường xuyên, bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, kịp thời và thống nhất; đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và các quy định về kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước.

Đáng chú ý, Thông tư quy định nguyên tắc "dữ liệu được thu thập một lần, sử dụng nhiều lần", không yêu cầu cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân khai báo lại những thông tin đã có trên Hệ thống, trừ trường hợp phục vụ việc cập nhật, xác minh, kiểm tra hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Đây là một bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần giảm chi phí, thời gian thực hiện thủ tục, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý dữ liệu.

Về quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu, Thông tư quy định việc truy cập Hệ thống phải được phân quyền cụ thể, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và cá nhân. Thông tin, dữ liệu chỉ được khai thác đúng mục đích, đúng phạm vi, đúng thẩm quyền; nghiêm cấm việc sử dụng trái phép, làm sai lệch, hủy hoại hoặc cản trở hoạt động của Hệ thống.

Thông tư cũng yêu cầu Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia phải được bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu theo đúng quy định của pháp luật; áp dụng các giải pháp kỹ thuật như mã hóa dữ liệu, sao lưu, phục hồi dữ liệu, xác thực đa yếu tố (MFA), quản lý tài khoản người dùng, kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin định kỳ nhằm bảo đảm Hệ thống hoạt động ổn định, liên tục và an toàn.

Bên cạnh đó, Thông tư quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tài chính, Cục Dự trữ Nhà nước, các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức, doanh nghiệp có liên quan trong việc triển khai nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, thực hiện chuyển đổi số, xây dựng, kết nối, cập nhật, quản lý và khai thác Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia; đồng thời bảo đảm tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của dữ liệu do đơn vị mình quản lý.

Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Việc ban hành Thông tư số 68/2026/TT-BTC là bước quan trọng trong quá trình hiện đại hóa lĩnh vực dự trữ quốc gia, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường khả năng điều hành, đáp ứng yêu cầu phát triển Chính phủ số và nền hành chính hiện đại.