Quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính

Ngày 03/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 121/2026/NĐ-CP quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính.

Nghị định gồm 4 Chương, 25 Điều quy định về nguyên tắc, điều kiện, trình tự, thủ tục, thẩm quyền thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính.

Theo Nghị định, nguyên tắc thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính:  Việc thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính phải bảo đảm đúng điều kiện, trình tự, thủ tục, thẩm quyền quy định tại Nghị định này và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan; chỉ thành lập tổ chức mới trong trường hợp cá biệt thật sự cần thiết do yêu cầu thực tiễn. 

Việc thành lập, tổ chức lại tổ chức hành chính phải bảo đảm không vượt khung số lượng tổ chức theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc quy định của cấp có thẩm quyền.

Tổ chức hành chính được thành lập khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:

a) Có cơ sở pháp lý;

b) Đáp ứng tiêu chí thành lập theo quy định của pháp luật;

c) Có phạm vi, đối tượng quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực hoặc lĩnh vực quản lý nội bộ của tổ chức hành chính;

d) Có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn không chồng chéo với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức hành chính khác;

đ) Loại hình và quy mô tổ chức hành chính được thành lập phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức và yêu cầu cải cách hành chính nhà nước.

Tổ chức hành chính được tổ chức lại trong các trường hợp sau:

a) Có sự điều chỉnh về tên gọi, vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, phạm vi, đối tượng quản lý theo quy định của cơ quan hoặc người có thẩm quyền;

b) Không đáp ứng đủ các tiêu chí thành lập tổ chức hành chính theo quy định của pháp luật;

c) Hoạt động không hiệu quả theo đánh giá của cơ quan có thẩm quyền quản lý.

Việc tổ chức lại để hình thành tổ chức hành chính mới phải đáp ứng các tiêu chí, điều kiện thành lập tổ chức hành chính quy định tại khoản 1 Điều này.

Tổ chức hành chính được giải thể trong các trường hợp sau:

a) Không còn chức năng, nhiệm vụ, phạm vi, đối tượng quản lý;

b) Không đáp ứng đủ các tiêu chí thành lập tổ chức hành chính theo quy định của pháp luật.

Về thành lập tổ chức hành chính, Nghị định đã quy định rõ các nội dung: Đề án thành lập; tờ trình thành lập; lấy ý kiến tham gia của các cơ quan, tổ chức liên quan; thẩm định thành lập tổ chức; hồ sơ thành lập; trình tự gửi và tiếp nhận hồ sơ thành lập; báo cáo thành lập tổ chức hành chính; quyết định thành lập; xử lý hồ sơ và thời hạn giải quyết việc thành lập.

Trong đó, hồ sơ thành lập tổ chức hành chính bao gồm:

1. Hồ sơ gửi cơ quan, tổ chức thẩm định, gồm:

- Văn bản đề nghị thẩm định được ký tên, đóng dấu của cơ quan, tổ chức đề nghị thành lập theo quy định;

- Dự thảo tờ trình thành lập tổ chức hành chính;

- Dự thảo đề án thành lập tổ chức hành chính;

- Dự thảo văn bản của cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định thành lập tổ chức hành chính;

- Ý kiến bằng văn bản của các cơ quan liên quan về việc thành lập tổ chức hành chính;

- Báo cáo của cơ quan, tổ chức đề nghị thành lập về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các cơ quan liên quan.

2. Hồ sơ trình cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định thành lập tổ chức hành chính, gồm:

- Tờ trình của cơ quan, tổ chức đề nghị thành lập tổ chức hành chính;

- Đề án thành lập tổ chức hành chính;

- Dự thảo văn bản của cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định thành lập tổ chức hành chính;

- Văn bản thẩm định của cơ quan có thẩm quyền;

- Báo cáo của cơ quan đề nghị thành lập về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của cơ quan thẩm định;

- Báo cáo của cơ quan, tổ chức đề nghị thành lập về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các cơ quan liên quan (kèm theo văn bản tham gia ý kiến của các cơ quan liên quan) và các tài liệu khác có liên quan đến thành lập tổ chức hành chính;

- Văn bản thông báo ý kiến của cấp có thẩm quyền đối với trường hợp thành lập văn phòng (nếu có), thanh tra (nếu có), vụ, cục và tổ chức tương đương thuộc cơ cấu tổ chức của bộ làm tăng đầu mối tổ chức hành chính thuộc bộ.

Nghị định cũng quy định, cơ quan, tổ chức đề nghị thành lập tổ chức hành chính phải gửi dự thảo đề án, tờ trình và dự thảo văn bản của cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định thành lập đến các cơ quan, tổ chức liên quan theo quy định của pháp luật để lấy ý kiến tham gia bằng văn bản đối với việc thành lập tổ chức hành chính trước khi gửi cơ quan có thẩm quyền thẩm định.

Đối với tổ chức hành chính thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, hồ sơ đề nghị thành lập gửi lấy ý kiến của các Bộ: Nội vụ, Tư pháp, Tài chính và cơ quan liên quan (nếu có).

Đối với tổ chức hành chính thuộc thẩm quyền quyết định của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, hồ sơ đề nghị thành lập gửi lấy ý kiến của tổ chức tham mưu về lĩnh vực: tổ chức bộ máy, pháp chế, tài chính và tổ chức liên quan (nếu có).

Đối với tổ chức hành chính thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, hồ sơ đề nghị thành lập gửi lấy ý kiến của các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về ngành, lĩnh vực: nội vụ, tư pháp, tài chính và tổ chức liên quan (nếu có).

Đối với tổ chức hành chính thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp xã, hồ sơ đề nghị thành lập gửi lấy ý kiến của các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã về ngành, lĩnh vực: nội vụ, tư pháp, tài chính và tổ chức liên quan (nếu có).

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 05 tháng 4 năm 2026.

Nghị định này thay thế Nghị định số 158/2018/NĐ-CP ngày 22 tháng 11 năm 2018 của Chính phủ quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính.