Quy định về công tác tái hòa nhập cộng đồng

Ngày 29/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 247/2026/NĐ-CP quy định về công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Nghị định này quy định chi tiết Điều 43 của Luật Thi hành án hình sự về nội dung chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đối với phạm nhân trước khi chấp hành xong án phạt tù, được đặc xá, được tha tù trước thời hạn có điều kiện (sau đây gọi chung là phạm nhân); quy định các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong hình phạt tù; quy định việc tiếp nhận, giúp đỡ người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; kinh phí bảo đảm thực hiện; trách nhiệm của các bộ, Ủy ban nhân dân các cấp và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm các trại giam, trại tạm giam, Công an cấp tỉnh, Công an cấp xã, UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã; phạm nhân, người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá, người được tha tù trước thời hạn có điều kiện từ đủ 18 tuổi trở lên, đã được cấp chứng nhận và thường trú tại Việt Nam (người chấp hành xong hình phạt tù); cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo Nghị định, công tác bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng phải tuân thủ quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan; bảo đảm sự tham gia, phối hợp của cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình trong việc thực hiện các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng. Tạo điều kiện thuận lợi để người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm tội và vi phạm pháp luật. Nghiêm cấm hành vi kỳ thị, phân biệt đối xử hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của phạm nhân và người chấp hành xong hình phạt tù.

Nghị định số 247/2026/NĐ-CP quy định cụ thể việc tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý tại cơ sở giam giữ được thực hiện trong thời hạn 2 tháng trước khi phạm nhân chấp hành xong án phạt tù hoặc sau khi có kết quả thẩm định đề nghị đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện.

Công tác tư vấn tâm lý tập trung vào các nội dung về tình cảm, hôn nhân, gia đình, sức khỏe, phòng chống ma túy, HIV/AIDS; xóa bỏ mặc cảm, tự ti; định hướng lao động, việc làm, sử dụng nghề đã được đào tạo và bảo hiểm xã hội.

Về phương pháp, các cơ sở giam giữ tổ chức cho phạm nhân đăng ký nhu cầu bằng phiếu hoặc chủ động phát hiện vướng mắc để phân công cán bộ có kinh nghiệm tư vấn trực tiếp theo hình thức riêng hoặc nhóm; trong đó việc tư vấn riêng phải thực hiện trong phòng tư vấn hoặc địa điểm phù hợp, bảo đảm riêng tư, an toàn, có đầy đủ bàn ghế và phương tiện cần thiết.

Bên cạnh đó, phạm nhân được tư vấn, hướng dẫn thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết như đăng ký cư trú, cấp đổi thẻ căn cước, vay vốn, đăng ký kinh doanh, giao kết hợp đồng lao động. Cơ sở giam giữ có thể mời cơ quan, tổ chức, cá nhân có chuyên môn tham gia chia sẻ; trường hợp cá nhân thuộc cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội tự nguyện đến tư vấn phải có văn bản giới thiệu và được Giám thị trại giam, trại tạm giam chấp thuận.

Sau khi người chấp hành xong hình phạt tù trở về nơi cư trú, các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng tiếp tục được triển khai toàn diện qua hoạt động thông tin, truyền thông, giáo dục nhằm định hướng cộng đồng giúp đỡ, xóa bỏ định kiến, kỳ thị và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

Đặc biệt, chính sách hỗ trợ vốn và kết nối việc làm được quy định rất cụ thể. Người chấp hành xong hình phạt tù tham gia giáo dục nghề nghiệp được hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề đối với người học nếu thuộc đối tượng quy định; trường hợp không thuộc đối tượng, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định hoặc quyết định theo thẩm quyền chính sách hỗ trợ.

Người chấp hành xong hình phạt tù cũng được xem xét vay vốn hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm, đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng khi đáp ứng điều kiện về việc làm, tín dụng chính sách; đồng thời được tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ tạo việc làm. Lực lượng Công an tham gia hoạt động tham quan mô hình kinh tế của gia đình người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn để động viên, hỗ trợ.

Để bảo đảm hiệu quả thực tế, UBND cấp xã có trách nhiệm chỉ đạo, phối hợp với tổ chức dịch vụ việc làm công và cơ quan liên quan thực hiện tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí, tiếp nhận và hỗ trợ kết nối việc làm phù hợp với điều kiện thị trường lao động. Quy định nêu rõ việc ưu tiên tư vấn, giới thiệu việc làm đối với người không có nguồn thu nhập ổn định, thiếu kỹ năng nghề, có nguy cơ tái phạm cao hoặc thuộc Nhóm B, Nhóm C theo kết quả đánh giá, phân loại tại Điều 13 Nghị định này, tập trung kết nối với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh phù hợp.

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026.

Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17 tháng 4 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành. Điều 14 Nghị định 184/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ quy định phân định thẩm quyền khi tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định của Chính phủ trong lĩnh vực an ninh, trật tự hết hiệu lực đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Nghị định số 49/2020/NĐ-CP kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành.