Quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương
Ngày 22/7/2026, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương. Trong đó, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu là một trong những nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
Theo Điều 5 Nghị định số 292/2026/NĐ-CP, hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu:
1. Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu thực hiện theo quy định tại các văn bản pháp luật hiện hành và Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu quy định tại Phụ lục I Nghị định này.
2. Căn cứ Phụ lục I Nghị định này và các văn bản pháp luật hiện hành, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ có trách nhiệm công bố chi tiết hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu kèm theo mã số hàng hóa (mã HS), trừ trường hợp pháp luật hiện hành đã có quy định chi tiết mã HS các hàng hóa này.
Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại Phụ lục I Nghị định này là hàng hóa có mã HS và mô tả chi tiết hàng hóa thuộc Danh mục chi tiết do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ công bố.
3. Việc cho phép xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Luật Quản lý ngoại thương và khoản 1 Điều 28 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, thực hiện theo quy định tại khoản 4, khoản 5 Điều này. Trường hợp cần thiết, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết về việc cấp phép đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định tại khoản này.
4. Hồ sơ cho phép xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại khoản 3 Điều này bao gồm:
a) Đơn đề nghị xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo mẫu số 01 quy định tại Phụ lục VII Nghị định này hoặc theo mẫu do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ có thẩm quyền quản lý quy định (nếu có): 01 bản chính.
b) Tài liệu thuyết minh về kế hoạch sử dụng, quy trình quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong quá trình sử dụng; phương án xử lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu sau khi sử dụng: 01 bản chính.
c) Báo cáo tình hình thực hiện các giấy phép đã được cấp trước đó (nếu có): 01 bản chính.
d) Các tài liệu, giấy tờ khác do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ có thẩm quyền quản lý quy định (nếu có).
5. Quy trình cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại khoản 3 Điều này
a) Thương nhân gửi hồ sơ đề nghị cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại khoản 4 Điều này đến cơ quan cấp phép.
b) Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, đúng quy định, trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, cơ quan cấp phép thông báo để thương nhân hoàn thiện hồ sơ.
c) Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, đúng quy định, cơ quan cấp phép cấp Giấy phép cho thương nhân xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Trường hợp không cấp Giấy phép, cơ quan cấp phép có văn bản trả lời, nêu rõ lý do.
d) Cơ quan cấp phép quy định thời hạn hiệu lực của văn bản cho phép thương nhân xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa trong từng trường hợp.
6. Thời hạn lưu giữ, sử dụng tại Việt Nam hàng hóa cấm nhập khẩu quy định tại khoản 3 Điều này thực hiện theo đăng ký của thương nhân với cơ quan cấp phép nhưng không quá 02 năm.
7. Thương nhân được cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định tại khoản 3 Điều này có trách nhiệm gửi báo cáo theo mẫu BC01 quy định tại Phụ lục VII Nghị định này tới cơ quan cấp phép chậm nhất vào ngày 31 tháng 12 hàng năm về tình hình xuất khẩu, nhập khẩu, sử dụng hàng hóa và xử lý hàng hóa sau khi sử dụng.
Phụ lục I quy định danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu gồm 10 nhóm. Trong đó có vũ khí, đạn dược và vật liệu nổ; sản phẩm mật mã bảo vệ thông tin bí mật nhà nước; di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; xuất bản phẩm và sản phẩm văn hóa thuộc diện cấm lưu hành.
Nghị định cũng quy định cấm xuất khẩu gỗ tròn, gỗ xẻ từ rừng tự nhiên trong nước; một số mẫu vật động vật, thực vật hoang dã nguy cấp; giống vật nuôi, giống cây trồng và loài thủy sản thuộc danh mục cấm. Ngoài ra còn có hóa chất, khoáng vật thuộc danh mục cấm, kim cương thô không đáp ứng Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu, gồm 23 nhóm. Một số nhóm đáng chú ý gồm:
Vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ và trang thiết bị quân sự
Pháo, đèn trời và thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ
Hóa chất, khoáng vật thuộc danh mục cấm
Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng
Một số hàng tiêu dùng, thiết bị y tế và sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng
Chất thải phóng xạ, thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú y cấm sử dụng tại Việt Nam
Sản phẩm, vật liệu chứa amiăng thuộc nhóm amfibole
Một số phương tiện, linh kiện và phụ tùng đã qua sử dụng không đáp ứng quy định,…
Đáng chú ý, Nghị định bổ sung nhóm sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bằng hành vi cưỡng bức lao động từ các doanh nghiệp, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Danh sách trên chỉ tóm tắt những nhóm chính. Khi xử lý một lô hàng cụ thể, doanh nghiệp vẫn phải đối chiếu đầy đủ mô tả hàng hóa, mã HS và văn bản hướng dẫn của bộ, ngành có thẩm quyền.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 05 tháng 9 năm 2026 và thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương.
