Nghị định mới về kiểm soát thủ tục hành chính

Ngày 09/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 385/2026/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính.
Nghị định quy định, kiểm soát thủ tục hành chính phải bảo đảm thực hiện có hiệu quả mục tiêu cải cách thủ tục hành chính, cải cách hành chính; bảo đảm sự tham gia của cá nhân, tổ chức và các bên có liên quan trong quá trình xây dựng, thực hiện và đánh giá thủ tục hành chính.
Kịp thời phát hiện để bãi bỏ hoặc sửa đổi, bổ sung thủ tục hành chính không phù hợp, phức tạp, phiền hà; bảo đảm các thủ tục hành chính được ban hành đúng quy định, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức của đối tượng thực hiện và cơ quan thực hiện thủ tục hành chính.
Kiểm soát thủ tục hành chính được thực hiện ngay từ khi đề xuất chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật và được tiến hành thường xuyên, liên tục trong quá trình tổ chức thực hiện thủ tục hành chính.
Kiểm soát thủ tục hành chính phải gắn với chuyển đổi số và quản trị dữ liệu, bảo đảm khai thác, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu trong toàn bộ quá trình giải quyết thủ tục hành chính.
Thủ tục hành chính quy định trong văn bản quy phạm pháp luật phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây: Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, hiệu quả, không trái với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; Minh bạch, đơn giản, dễ hiểu và dễ thực hiện; Tiết kiệm thời gian và chi phí của cơ quan, tổ chức và cá nhân; Bảo đảm quyền bình đẳng của các đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; Bảo đảm tính liên thông giữa các thủ tục hành chính liên quan, thực hiện phân công, phân cấp rõ ràng, minh bạch, hợp lý; Bảo đảm quy định đầy đủ, cụ thể các bộ phận cấu thành của thủ tục hành chính theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Nghị định này; Bảo đảm nguyên tắc số hóa, sử dụng, kết nối liên thông dữ liệu, định danh điện tử, chỉ cung cấp thông tin một lần trong giải quyết thủ tục hành chính.
Cơ quan lập đề xuất chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm đánh giá tác động thủ tục hành chính nếu giải pháp thực hiện chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định thủ tục hành chính.
Quy định thủ tục hành chính làm hạn chế quyền tự do kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng của cá nhân, tổ chức, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường, thì các quy định về yêu cầu, điều kiện của thủ tục hành chính phải được quy định tại văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ.
Nghị định số 385/2026/NĐ-CP quy định kết quả được cung cấp bằng hình thức điện tử; trả bằng bản giấy khi cá nhân, tổ chức có yêu cầu hoặc pháp luật có quy định. Đồng thời, cho phép cá nhân, tổ chức từ chối thực hiện những yêu cầu không được quy định trong thủ tục hành chính hoặc chưa được công khai theo quy định. Nghị định cũng xác định rõ trách nhiệm của cơ quan và người giải quyết hồ sơ. Các cơ quan thực hiện phải nêu rõ lý do bằng văn bản khi từ chối thực hiện hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ trong thời hạn giải quyết; không tự đặt ra thủ tục, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định pháp luật. Đồng thời, yêu cầu công chức, viên chức thông báo nội dung, lý do và hướng dẫn cụ thể, đầy đủ trong một lần để tổ chức, cá nhân bổ sung hồ sơ. Đối với việc xây dựng quy định, xác định TTHC chỉ được quy định sau khi đã đánh giá tác động và không thể thay thế bằng các biện pháp được liệt kê, như hậu kiểm, quản lý trên cơ sở rủi ro, tự công bố hoặc khai thác, sử dụng dữ liệu.
Nghị định yêu cầu đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh đối với thủ tục có khả năng tạo rào cản gia nhập thị trường, hạn chế số lượng chủ thể hoặc tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng. Các thủ tục hành chính mới ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ đều phải được công bố, công khai đầy đủ, chính xác, kịp thời. Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính là nguồn thông tin chính thức, có giá trị pháp lý để làm căn cứ công khai và áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc; giao Bộ Tư pháp xây dựng, quản lý, vận hành Nền tảng số về kiểm soát thủ tục hành chính. Nghị định cũng điều chỉnh thủ tục hành chính nội bộ liên quan từ hai cơ quan hành chính nhà nước trở lên hoặc được ban hành để áp dụng chung cho các cơ quan hành chính nhà nước.
Trong giải quyết hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền không được tự đặt thêm thủ tục, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định; phải nêu rõ lý do bằng văn bản khi từ chối thực hiện hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ. Kết quả giải quyết được cung cấp bằng hình thức điện tử; trả bản giấy khi tổ chức, cá nhân yêu cầu hoặc pháp luật có quy định. Việc rà soát, đánh giá thủ tục hành chính phải dựa trên thông tin, dữ liệu và kết quả thực tiễn, lấy mức độ hài lòng, khả năng tiếp cận và chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ đánh giá. Ưu tiên rà soát các thủ tục có nhiều hồ sơ, chi phí lớn, thời gian giải quyết kéo dài, nhiều phản ánh, kiến nghị, có khả năng liên thông, điện tử hóa hoặc không phát sinh hồ sơ trong 03 năm liên tiếp. Kết quả rà soát là cơ sở đề xuất đơn giản hóa, sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp.
Nghị định cũng quy định, nền tảng số về kiểm soát thủ tục hành chính là hệ thống thông tin dùng chung, được xây dựng để hỗ trợ thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính trên môi trường số, giúp hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá, đôn đốc và theo dõi việc quy định và thực hiện thủ tục hành chính.
Bộ Tư pháp xây dựng, quản lý, duy trì, vận hành, nâng cấp Nền tảng số về kiểm soát thủ tục hành chính; hướng dẫn bộ, ngành, địa phương quản lý tài khoản, khai thác, sử dụng; kết nối, chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng theo quy định.
Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính phải bảo đảm dễ dàng, tiện lợi cho người sử dụng trong việc tìm kiếm, tra cứu, khai thác.
Thủ tục hành chính và các văn bản quy định về thủ tục hành chính hoặc văn bản có liên quan về thủ tục hành chính được đăng tải trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính có giá trị thi hành và được bảo đảm thi hành.
Mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính đăng tải kèm theo thủ tục hành chính trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính có giá trị ngang bằng với mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính do cơ quan thực hiện thủ tục hành chính cung cấp trực tiếp.
Đối với thủ tục hành chính chưa được công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính, khi tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải quyết, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm giải quyết theo yêu cầu. Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được tự ý đặt thêm, bổ sung, sửa đổi hoặc áp dụng khác với nội dung đã được quy định tại văn bản quy phạm pháp luật, công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 10 tháng 10 năm 2026.